خلاصه نتایج تحلیل

 

ما گرچه غالب دغدغه های خود را در این زمینه بیان کردیم ولی به نظر می رسد که اجماعی در باره مخاطرات ورود کامپیوتر در تعلیم و تربیت وجود ندارد. بعلاوه اگر بپذیریم که مخاطراتی هم هست، افراد ممکن است که اولویت های مختلفی داشته باشند که میزان تحمل آن ها در مقابل این مخاطرات را افزایش دهد. ما وجود مخاطرات رامی پذیریم ولی لزوما نه مخاطراتی که مردم به آن قائلند مثلا کاهش میزان تعاملات اجتماعی چیزی است که حداقل چشم انداز آینده آن را تایید نمی کند؛ ولی این خطر هست که دانش آموزانی که بخش زیادی از وقت مدرسه و نیز اوقات فراغت خود را به کامپیوتر اختصاص می دهند پیش از آن از اجتناب از تعاملات اجتماعی آسیب دیده باشند.  انتظا ر آن است که این دانش آموزان اگر کاربرد کامپیوتر در مدارس توسعه یابد  دچار انزوای بیشتر شوند.<?xml:namespace prefix = o ns = "urn:schemas-microsoft-com:office:office" />

کامپیوتر در روابط دانش آموز و معلم خللی ایجاد نمی کند مگر در روابط شاگردی که دارای توانایی کم در این زمینه است و درس او ریاضی ؛ علوم و سایر دروسی است که تصور می رود کامپیوتر در آن نقش مهمی دارد. نیز دانش آموزانی که دارای معلومات کامپیوتری بیش از معلم خود هستند در روابط سنتی شان با معلم که در آن معلم به عنوان متخصص تعریف شده است؛ خللی ایجاد می شود.

در روندی نیز که قصد جایگزین کردن کامپیوتر به جای معلم وجود دارد این بیم هست که جریان تعلیم و تربیت غیر انسانی شود.

کامپیوتر در صورتی که اکنون استفاده می شود به نظر نمی آید که ارزش های انسانی را به مخاطره افکند ولی اگر روند قرار دادن دروس کامپیوتری افزایش یابد بخصوص در مدارسی که افراد از طبقات پایین اجتماع و یا اقلیت ها وجود دارند مسئله قابل تامل است و باید به بررسی آن پرداخت.

صرف استفاده از کامپیوتر موجب قالبی شدن بیش از حد تعلیم و تربیت نمی شود ولی اگر کنترل سیستم ها از راه دور باشد این خطر محتمل است؛ بعلاوه عناصر پاسخگویی و مسئولیت پذیری از نظام آموزشی رخت بر می بندد.

به هر حال مقدار این مخاطرات به مقدار زیادی بستگی به فرآیندی دارد که در آینده از کامپیوتر استفاده میشود. ممکن است به گونه ای کامپیوتر را بکار گرفت که موجب توسعه روابط آن لاین دانش آموز شود نه بگونه ای که حتی ارتباطات منفی بوجود آید یا آن را بگونه ای بکار برد که دروس کم محتوی به لحاظ انسانی جایگزین دروسی مانند تاریخ ؛ هنر یا موسیقی شوند؛ در این صورت خطر باقی است.

راه برخورد با مخاطراتی که بیان شد به کنار گذاشتن کامپیوتر و رها شدن از آن نیست که در نهایت از منافع آن نیز بی بهره خواهیم شد. بلکه باید به تحلیل مخاطرات و انتخاب راه های عملی پرداخت ؛ بلکه باید به تحلیل مخاطرات و انتخاب راه های عملی پرداخت، مثلا می توان آموزش ها را طوری طراحی کرد که منجر به توسعه روابط اجتماعی شود و یا کار با کامپیوتر را به صورت گروهی طراحی کرد. یا اجازه نداد که مهندسان جای معلمان را در روند تصمیم گیری های تربیتی بگیرند.

بعلاوه می توان میزان استفاده دانش آموزان از کامپیوتر را کنترل کرد بنحوی که دانش آموزان زمان خود را کاملا اختصاص به کامپیوتر ندهند و به زندگی مونیتوری منتقل نشوند . همچنین می توان محدوده اختیارات معلمان را کنترل کرد به صورتی که کار به افراد غیر پاسخگو احاله نشود.به هرروی این مخاطرات قطعی نیستند و معلمان و مدیران می توانند از اختیارات خود برای کنترل محیط تعلیم و تربیت و چگونگی کاربرد کامپیوتراستفاده کنند.

 

ضرورت کفایت فنی مربیان

 

البته نکته اخیر در صورتی امکان پذیر است که معلمان علاوه بر آشنایی با روش های تدریس و تسلط بر رشته مورد تدریس خود آشنایی با مسائل فنی مربوط به کامپیوتر داشته باشند و مخاطرات را درک کنند. گزارش ها مبنی بر آن است که معلمان زیادی که اکثریت هستند احساس ناتوانی در استفاده از کامپیوتر می کنند بخصوص معلمانی که در درس خود باید ازمنابعی که مستلزم استفاده از کامپیوتر است بهره ببرند. بدیهی است که معلمی که توانایی فنی دارد نسبت به مخاطرات محتمل آگاهتر باشد و صرفا بر اساس باور های کلیشه ای داوری نکند.

در این زمینه می توان از متخصصین کامپیوتر نیز کمک گرفت یا همکارانی که در این زمینه تبحر دارند. البته برای خود معلمین معمولا امکان پذیر نیست که برای چیزی سرمایه گذاری کنند که مستلزم زمان و پول است ؛ اما این واهمه است که اگر معلمان به کامپیوتر مجهز نشوند تدریجا کار به مجموعه نخبگان فناور سپرده شود و بیم آن است که معلمان در روند تصمیم گیری ها نقششان کاهش یابد. لذا آموزش مداوم و مستمر معلمان برای آشنایی با کامپیوتر امری ضروری استما می توانیم برنامه های مناسبی برای پشتیبانی فنی معلمان طراحی کنیم. ما می توانیم فرایند اجتماعی غیر رسمی را پشتیبانی کنیم که در میان معلمان همکاری و کمک به خود را توسعه دهد. ما می توانیم فناوری را طراحی کنیم که مستلزم یادگیری مجدد نباشد و یادگیری کمتری را نیاز داشته باشد. ولی همه این ها مستلزم سرمایه گذاری و انتخاب راهبرد مناسب است.

خلاصه کلام آن که مربیان در صورت داشتن کفایت فنی می توانند مخاطرات ورود کامپیوتر را ارزیابی کنند و به ارزیابی راه های ممکن برای مواجهه با این مخاطرات بپردازند.

در گفت و گوهایی که من با برخی از دبیران فیزیک منتخب تهران ؛ دبیران فیزیک منطقه چهارده تهران ؛ مجموعه دبیران جزیره کیش و ... انجام داده ام به این نتیجه رسیده ام که اگر مربیان بیم های خود در باره کامپیوتر را بیان کنند به نتایج خوبی دست پیدا خواهیم کرد.ما با معلمان زیادی بحث کردیم که می ترسیدند اگر نگرانی های خود را بیان کنند به عنوان معلمان امل , بی سواد و عقب افتاده قلمداد شوند. ما به این نتیجه رسیدیم که اگر معلمان آزادانه صحبت کنند می توان مخاطرات واقعی را کشف کرد.

دومین مدعای ما آن است که معلمان باید نقش اصلی را در فرآیند ورود کامپیوتر به تعلیم و تربیت داشته باشند و نباید نقش را به فناوران سپرد.ما معتقدیم این فرآیند به مراتب توسط معلمان متخصص بهتر رو به پیش خواهد رفت تا مهندسان؛ مدیران اجرایی شرکت ها و تکنیسین ها.

برخی از بیم مخاطرات کامپیوتر آن را تحریم می کنند و سعی بر آن دارند که تعلیم و تربیت را به صورت منطقه حفاظت شده در آورند. ما برخورد فعال را بر برخورد احساسی ترجیح می دهیم.

سومین مدعای ما آن است که به جای بحث های نظری بهتر است که به مباحث تجربی بپردازیم. این که بنشینیم و بگوییم که تکنولوژی یک ضرورت است و یا در مخالفت با آن نظریه پردازی کنیم راه به جایی نمی برد. بهتر آن است که شواهد تجربی له یا علیه یکدیگر بیان شود. من چند تجربه در این مورد را که مبتنی بر مبانی علمی است به صورت پروژه کارشناسی ارشد راهنمایی کرده ام که به پاره ای از آن ها پیش از این اشاره کرده ام. به نظر می رسد که وزارت آموزش و پرورش باید به توسعه فناوری اطلاعات و گسترش کاربرد کامپیوتر در نظام آموزشی به گونه ای باید اقدام کند که در نهایت در کلاس درس جلوه گر شود وگرنه آموزش های عمومی در حوزه کامپیوتر اتفاق مثبتی را بالضروره در ت.ت ایجاد نخواهد کرد.در نهایت ما معتقدیم که باید میان موافقین و مخالفین استفاده از کامپیوتر بحث و گفت و گو صورت گیرد. بخصوص در این زمینه کسانی باید اظهار نظر کنند که در این زمینه نقش اصلی دارند و می توانند ایفاگر تحول باشند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

/ 0 نظر / 9 بازدید